Jolanta Rokoszowa
Biografia
Jolanta Rokoszowa (1944–1997) urodziła się w Sandomierzu jako córka Stanisława Tłustochowskiego i Zofii Bełdowskiej. Studiowała polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim od 1961 r., specjalizując się w historii języka i dialektologii. Została prezesem Koła Naukowego Językoznawców Studentów UJ. W 1966 obroniła pracę magisterską pod kierunkiem prof. Witolda Taszyckiego.
Po stażu w Katedrze Językoznawstwa Ogólnego kontynuowała pracę w Pracowni Atlasu i Słownika Gwa r Polskich Polskiej Akademii Nauk, gdzie opracowała m.in. mapy gwar polskich, a także stworzyła indeks rzeczowy do tomów I–X Małego atlasu gwar polskich. Od 1970 roku ponownie pracowała w Katedrze Językoznawstwa Ogólnego UJ.
W latach studiów doktoranckich uczyła się w Katedrze Językoznawstwa Indoeuropejskiego i Ogólnego pod kierunkiem Tadeusza Pobożniaka. W 1978 r. obroniła dysertację doktorską pt. Studium teoretyczne, wypromowaną przez Adama Heinza. W 1990 uzyskała stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy Czas a język. O asymetrii reguł językowych. W pracy tej zajęła się problemem czasu w stosunku do języka, rozpatrywanym w perspektywie filozoficznej i językoznawczej.
W latach późniejszych Jolanta Rokoszowa zajmowała się problematyką stosunku języka do milczenia. W dwóch artykułach omówiła te zagadnienia i dokonała klasyfikacji rodzajów milczenia, wyróżniając: milczenie transcendentne oraz milczenie znaczące obecne w akcie mowy. Skupiła się także na milczących aktach mowy, związku milczenia z pauzą i jego funkcjach socjokulturowych.
W 1980 roku podjęła się zakładania struktur NSZZ Solidarność na UJ. Znana była dzięki działalności w związku zawodowym, a także organizacji konferencji na temat Nowomowy, czyli języka propagandy totalitarnej. Materiały pokonferencyjne wydała w 1985 roku londyńską oficyną Polonia, a w 1989 r. Charles Zaremba przetłumaczył je na język francuski pt.La langue de bois en Pologne.
Podczas stanu wojennego Jolanta Rokoszowa publikowała pod pseudonimem Wanda Roguska w periodyku Solidarność Nauczycielska. W tym czasie wydawała tomiki poezji literatów stanu wojennego w cyklu Idą pan cry na „Wujek” (Wiersze zebrane 1981–1982). Po 1989 roku krytycznie obserwowała rozwój sytuacji w kraju i w środowisku akademickim, publikując felietony w „Arce”, „Tygodniku Powszechnym” i „Czasie Krakowskim”.
W 1993 roku Jolanta Rokoszowa została powołana do członkostwa czynnego w Academiae Scientiarum et Artium Europeae w Salzburgu. W tym samym roku prowadziła zajęcia z językoznawstwa w Institut National des Langues et Civilisations Orientales w Paryżu, przygotowując monografię o miejscu i roli milczenia w komunikacji ludzkiej. Przedwczesna śmierć przerwała realizację koncepcji; przedstawiła zarys w dwóch artykułach opublikowanych w Biuletynie Polskiego Towarzystwa Językoznawczego. W ostatnich latach życia prowadziła badania nad zalewem pseudoangielszczyny w języku polskim, zjawisko to nazwała „polskim pidginem”.
Związana od urodzenia z Sandomierzem, Jolanta Rokoszowa zaangażowała się w utworzenie Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego oraz badała gwary Sandomierszczyzny. Została pochowana na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie.